Accueil | Contacts SAT-Amikaro chez wikipedia SAT-Amikaro chez Ipernity SAT-Amikaro chez Facebook SAT-Amikaro chez Facebook fil rss

  eo |   fr |

Forum Social Européen 2003, Paris-Saint-Denis - Un autre monde est-il possible sans une autre langue ?


Rédiger un rapport sur l’ensemble des manifestations du Forum Social Européen ne peut être l’affaire d’une seule personne car les lieux où se trouvaient les stands des associations, où se tenaient des séminaires, des ateliers et des conférences, étaient très dispersés, même trop, si bien que les personnes qui ont perdu du temps dans les moyens de transport ou ont même longuement peiné à trouver le lieu pas toujours bien indiqué n’étaient pas rares... Cependant, par chance, grâce aux efforts de Vincent Charlot, et surtout de René Ballaguy avec l’aide d’Émile Mas et d’autres militants, très rares ont certainement été les participants du Forum qui n’ont pas vu ou entendu le mot ESPERANTO, ceux qui n’ont pas appris que de grandes possibilités se trouvent dans cette langue pour créer les bases d’un autre monde. La relation à l’idée de l’espéranto a presque toujours été sympathique, parfois même enthousiaste, rarement moqueuse, désagréable ou hostile.

Les possibilités de s’informer ne manquaient pas puisque sous une grande tente, à Saint-Denis, dans la banlieue nord de Paris, dans laquelle 70 associations et organisations étaient réunies, outre le stand de SAT et SAT-Amikaro, il y avait aussi celui de Europe-Démocratie-Espéranto avec Espéranto 95. Une très bonne collaboration a d’ailleurs eu lieu entre les deux stands. Dans la partie nord de Paris, à La Villette, il y avait le stand d’Espéranto-France, de JEFO (les jeunes) et de FET (Fédération Espérantiste du Travail). On peut ajouter qu’à ce même endroit se trouvait le stand des Citoyens du Monde <http://www.recim.org>, c’est-à-dire un mouvement qui fait usage de l’espéranto.

L’espéranto a eu du succès surtout auprès d’un public jeune, sans préjugés et très enclin à la découverte. Il y avait, entre autres beaucoup d’Espagnols. Il est intéressant de noter que plusieurs associations ont demandé notre collaboration soit pour l’enseignement de la langue, soit pour la traduction de documents (réticulaires ou sur papier), ou pour travailler sur un terrain défini. Parmi elles, il y avait l’ Association pour la Promotion et la Recherche en Informatique Libre qui travaille entre autres pour le système d’exploitation libre Linux dont l’esprit est totalement conforme à celui de l’espéranto, la langue anationale et sans monopoles. Tout à côté se trouvait l’Association des Femmes Iraniennes en France qui s’efforce de faire connaître la situation et le sort peu enviables des femmes en Iran sous le régime actuel. En face, il y avait le stand du Groupe Français d’Éducation Nouvelle (GFEN : <gfen@gfen.asso.fr> <http://www.gfen.asso.fr> dont l’action et les buts d’émancipation sans frontières sont en parfaite concordance avec ceux de SAT. Des contacts très intéressants ont été établis aussi avec la Confédération Paysanne, qui, par ailleurs, cherche des volontaires pour le fauchage d’OGM au printemps prochain.

Un élément important du programme, à l’initiative de l’Association Hongroise d’Espéranto, d’EDE et d’espéranto 95 a été le séminaire qui s’est tenu le vendredi après-midi à Bobigny. Il était annoncé dans le programme officiel avec interprétation simultanée pour l’espéranto, l’anglais, le français et l’espagnol. Il a réuni entre 40 et 50 personnes. Le président de l’Association Hongroise d’Espéranto, Oszkar Princz, a parlé en espéranto des problèmes des langues dans l’Europe et du rôle possible de l’espéranto ; Christian Garino de la nouvelle constitution européenne et des langues, de la Journée européenne à Strasbourg (avec un projet de manifestation sur le Pont de l’Europe le 9 mai 2004) et des plans d’EDE. Comme il manquait des interprètes pour l’italien vers les langues mentionnées et de celles-ci vers l’italien, le professeur Pantaleo Rizzo, spécialiste en économie, a bien voulu faire sa conférence en français, qu’il maîtrise assez bien, sur le thème "L’espéranto et la construction d’une identité commune ; proposition pratique dans laquelle l’espéranto jouera un rôle."

D’après un rapport de Jacques Schram (Belgique), président du Comité exécutif de SAT, des conférences ont eu lieu aussi aux sièges d’Espéranto-France et de SAT-Amikaro. Au siège de SAT-Amikaro, il a lui-même parlé du besoin absolu d’une langue universelle pour faire progresser le sentiment d’une solidarité humaine sans frontières. Ensuite, Wilhelm Lutterman a présenté Le Monde Diplomatique, l’histoire de ce mensuel puis évoqué le nombre croissant d’articles publiés en traduction espéranto, d’abord sur ses pages personnelles et, plus dernièrement, sur les pages réticulaires du journal lui-même, si bien que la Langue Internationale est reconnue de fait parmi les pages en diverses langues de ce journal sous . Claude Longue-Épée a présenté les plans de l’association qu’il préside, Espéranto-France, pour fêter le centième anniversaire du Congrès de Boulogne-sur-Mer afin que le congrès de 2005 soit celui de l’espéranto et de tous les espérantistes. Au siège d’Espéranto-France, Renato Corsetti, le président de l’Association Universelle d’Espéranto (UEA) a expliqué pourquoi rien ne s’opposait à ce que les membres de l’UEA participent à des événements tels que les forums sociaux. Wera Blanke, d’Allemagne, a traité le sujet "ATTAC et l’espéranto".

En ce qui concerne l’écho extérieur au Forum, des allusions à "Babel", indiquent que les problèmes de compréhension linguistique étaient très perceptibles. A Nice, Éric Benech a pu constater, dès le premier jour, que TF1, dans son journal très écouté de 20h, avait fait allusion a une véritable Babel. Dans son journal télévisé de 19h 30, France 3 a montré une foule devant laquelle se trouvait une grande banderole avec le mot ESPERANTO.

Mais cette situation babélique était prévisible depuis longtemps puisque, comme unique langue de travail et comme remède préventif, l’association SAT, qui est en soi un Forum Social avant la lettre, avait adopté dès sa fondation, à Prague, en 1921, la langue anationale espéranto qui ne privilégie aucune nation, aucune puissance ou groupe humain.

Durant sa présence au stand de SAT et de SAT-Amikaro, Ronald Lynn, de Londres, a eu l’occasion de parler à un journaliste irlandais qui a exprimé le besoin d’une langue internationale que l’anglais, à son avis, remplit de façon insatisfaisante. Il pouvait en effet être constaté que, alors que très peu de participants du forum s’arrêtaient devant les stands des organisations qui ne se présentaient qu’en anglais, les deux stands d’espéranto de Saint-Denis ont été très visités, y compris par des étrangers, en particulier par beaucoup d’Espagnols. Le prospectus en six langues, dont le texte apparaît en section "Social" de <http://www.esperanto-sat.info>, a été particulièrement utile car, parmi ces six langues, (espéranto, anglais, allemand, français, espagnol, néerlandais), tous les visiteurs en connaissaient pratiquement plus ou moins une. Parmi les espérantistes étrangers qui ont visité nos stands se trouvaient entre autres un Italien, un Suédois (Dan Levitan, de Stockholm), un Bulgare (Metodi Markov)...

Devant le stand de la Ligue des Droits de l’Homme, un militant disait très justement à une visiteuse que nous, Occidentaux, ne devons pas projeter sur le monde la façon dont nous le voyons. Pourtant, jamais, malgré que les espérantistes l’aient signalé, la Ligue n’a daigné étudier en profondeur le dossier de la communication linguistique entre les peuples dans lequel se trouvent de nombreuses atteintes contre la liberté et le principe d’égalité des droits. A cause de cette attitude, une langue occidentale s’impose dans le monde entier et elle véhicule, propage, "projette" sur le monde entier la conception occidentale du monde et même, plus grave, la conception du monde d’une nation dominante. Un véritable déluge de ses productions inonde et pollue le monde tout comme les mentalités.

Des insuffisances ont pu être constatées dans notre organisation et notre travail d’information, mais les résultats sont malgré tout très encourageants. Ce milieu ressent véritablement et comprend mieux que d’autres le besoin d’une langue commune anationale [non-nationale]. L’esprit des Forums Sociaux consiste justement dans l’échange sans frontières d’expériences et d’idées, or il est possible de constater que la barrière des langues constitue une sérieuse entrave en cela. Il est clair que la présence de l’espéranto sera de plus en plus souhaitable et même nécessaire dans ce cadre. Le prochain Forum Social Européen aura lieu à Londres. Après cette expérience, et les expériences précédentes vécues par certains d’entre nous à Porto Alegre et à Florence, serons-nous encore plus visibles et efficaces ?

Le combat contre la mondialisation sauvage condamnable, le combat pour que la mondialisation inévitable soit à visage humain, c’est un chantier gigantesque qui exige une bonne communication linguistique et un bon échange d’informations. Or, avant d’entreprendre quoi que ce soit, pour ne pas aller tout droit échec, il faut commencer par se comprendre et s’entendre. A l’époque des Forums sociaux sans frontières, le moment est venu de mettre au service de l’émancipation des peuples l’outil linguistique sur lequel les régimes totalitaires et le totalitarisme de l’argent ont maintenu une chape de plomb.

Henri Masson

Secrétaire Général de SAT-Amikaro
Coauteur, avec René Centassi, ancien rédacteur en chef de l’AFP, de "L’homme qui a défié Babel", paru simultanément en seconde édition en français et en première édition en traduction espéranto ( décembre 2001. Éd. L’Harmattan, Paris)


Eŭropa Socia Forumo 2003, Paris-Saint-Denis - Ĉu eblas alia mondo sen alia lingvo ?


Redakti raporton pri la tuto de la okazintaĵoj de la Eŭropa Socia Forumo ne povas esti la afero de unu sola persono ĉar la lokoj, kie troviĝis asociaj standoj, kie havis lokon seminarioj, laborgrupoj kaj prelegoj, estis ege disaj, eĉ tro, tiel ke ne malmultaj homoj perdis tempon en transportrimedoj aŭ eĉ longe penadis por trovi ne ĉiam bone indikitan lokon... Tamen, bonŝance, dank’al la klopodoj de Vincent Ĉarlot, kaj ĉefe de René Ballaguy, kun helpo de Émile Mas kaj aliaj aktivuloj, certe tre malmultaj estis la partoprenantoj de la Forumo, kiuj ne aŭdis aŭ ne vidis la vorton ESPERANTO, kiuj ne eksciis ke grandaj eblecoj kuŝas en tiu lingvo por krei la bazojn de alia mondo. La rilato al la ideo de Esperanto estis preskaŭ ĉiam simpatia, foje eĉ entuziasma, malofte moka, malagrabla aŭ malamika.

Ne mankis eblecoj informiĝi ĉar, sub grandega tendo en kiu ariĝis 70 asocioj kaj organizoj en Saint-Denis, en la norda ĉirkaŭurbo de Parizo, krom la stando de SAT kaj de SAT-Amikaro estis ankaŭ tiu de Eŭropo-Demokratio-Esperanto (EDE) kun Esperanto-95. Tre bona kunlaboro cetere okazis inter ambaŭ standoj. En la norda parto de Parizo, en La Villette, estis la stando de Esperanto-France, de JEFO (Junuloj) kaj FET (Esperanto-Federacio de la Laboro). Estas aldoninde, ke samloke troviĝis ankaŭ la stando de la Mondcivitanoj <http://www.recim.org>, t.e. movado, kiu uzas Esperanton.

Esperanto havis sukceson precipe ĉe juna publiko, senantaŭjuĝa kaj tre ema al malkovro. Estis i.a. multaj Hispanoj. Estas interese noti ke pluraj asocioj petis de ni kunlaboron ĉu por la instruado de la lingvo, ĉu por tradukado de dokumentoj (interretaj aŭ paperaj), aŭ por labori sur difinita tereno. Inter ili estis la Asocio por Disvastigo kaj Serĉado en Libera Informadiko (Association pour la Promotion et la Reĉerĉe en Informatique Libre ), kiu laboras i.a. por la libera regprogramo Linux laŭ spirito tute konforma al tiu de la sennacieca kaj senmonopola lingvo Esperanto. Tute apude troviĝis la Asocio de Iranaj Virinoj en Francio (Association des Femmes Iraniennes en France ) kiu strebas diskonigi la neenviindan situacion kaj sorton de la virinoj en Irano sub la nuna reĝimo. Vidalvide troviĝis la stando de la Franca Grupo de Nova Edukado (Groupe Français d’Éducation Nouvelle — GFEN : <gfen@gfen.asso.fr> <http://www.gfen.asso.fr> kies senlimaj emancipaj celoj kaj agado estas en perfekta konformeco kun tiuj de SAT. Tre interesaj kontaktoj okazis ankaŭ kun la Kamparana Konfederacio (Confédération Paysanne), kiu cetere serĉas volontulojn por printempa falĉado de Genetike Modifitaj Organismoj.

Grava programero por Esperanto, iniciate de Hungara Esperanto-Asocio (HEA), EDE kaj Esperanto 95, estis la seminario okazinta dum la vendreda posttagmezo en Bobigny, en la nordorienta ĉirkaŭurbo de Parizo. Ĝi estis anoncita en la oficiala programo kun simultana interpretado por Esperanto, la franca, la angla kaj la hispana. Ĝi arigis inter 40 kaj 50 homojn. En Esperanto prelegis Oszkar Princz, prezidanto de HEA, pri la problemo de la lingvoj en Eŭropo kaj pri la ebla rolo de Esperanto ; en la franca Ĉristian Garino pri la Nova Eŭropa Konstitucio kaj la lingvoj, pri la Eŭropa Tago en Strasburgo (kun projekto de manifestacio sur la Ponto de Eŭropo la 9-an de majo 2004) kaj pri la planoj de EDE. Ĉar mankis interpretistoj de la itala al la menciitaj lingvoj kaj de ili al la itala, profesoro Pantaleo Rizzo, fakulo pri ekonomio, bonvolis prelegi en la franca, kiun li fakte sufiĉe bone regas, pri la temo : "Esperanto kaj konstruo de komuna identeco ; praktika propono en kiu rolos Esperanto".

Laŭ raporto de Jacques Sĉram (Belgio) prezidanto de la Plenum-Komitato de SAT, okazis prelegoj ankaŭ en la sidejoj de Esperanto-France kaj de SAT-Amikaro. En la sidejo de SAT-Amikaro li mem prelegis pri la nepra bezono de universala lingvo por progresigi la senton de homa senlima solidareco. Poste parolis Vilhelmo Lutermano pri la monata gazeto "Le Monde Diplomatique", pri ties historio kaj pri la kreskanta nombro da artikoloj publikigitaj en Esperanto-traduko, unue sur liaj personaj paĝoj kaj plej laste kadre de la interretaj paĝoj de la gazeto mem, tiel ke nun la Internacia Lingvo estas en fakto agnoskata inter la diverslingvaj paĝaroj de tiu gazeto sub . Claŭde Longue-Épée prezentis la planojn de la asocio, kiun li prezidas, Espéranto-France, por festi la centan datrevenon de la Bulonja kongreso por ke tiu kongreso de 2005 estu tiu de Esperanto kaj de ĉiuj esperantistoj. En la sidejo de Espéranto-France, Renato Corsetti, la prezidanto de UEA, klarigis, kial nenio malhelpas, ke membroj de UEA partoprenu en eventoj kiaj estas la sociaj forumoj. Samloke, la ĵaŭdon, Wera Blanke, el Germanio, pritraktis la temon "ATTAC kaj Esperanto".

Pri la eĥo ekstera al la Forumo, aludoj pri "Babelo", indikas ke problemoj de lingva interkompreniĝo estis tre percepteblaj. En Nico, Éric Beneĉ povis aŭdi jam la unuan tagon, la 12-an de novembro, aludon pri "vera Babelejo" en raportaĵo kiun dissendis la televidkanalo TF1 en sia tre spektata vespera informprogramo de la 20-a horo. En sia TV-ĵurnalo de la 19a 30, France 3 montris homamason antaŭ kiu troviĝis granda banderolo kun la vorto ESPERANTO.

Sed tiu babela situacio estis delonge antaŭvidebla ĉar, kiel unikan laborlingvon kaj antaŭgardan (preventivan) rimedon, la asocio SAT, kiu estas en si mem antaŭtempa Socia Forumo, adoptis jam ekde sia fondiĝo, en Prago, en 1921, la sennaciecan lingvon Esperanto kiu priveligias neniun nacion, neniun potencon aŭ homgrupon.

Dum deĵorado en la stando de SAT kaj SAT-Amikaro, Ronald Lynn, el Londono, havis la okazon paroli kun irlanda ĵurnalisto, kiu esprimis la bezonon de internacia lingvo, kiun la angla, laŭ lia opinio, plenumas nekontentige. Estis efektive konstateble, ke dum tre malmultaj forumanoj haltis antaŭ la standoj de organizoj, kiuj konigis sin nur per la angla, tre vizitataj, ankaŭ de eksterlandanoj, aparte de multaj Hispanoj, estis la du Esperanto-standoj de Saint-Denis. Tre utilis la seslingva flugfolio eldonita de SAT kaj presita de SAT-Amikaro, kies teksto aperas en la sekcio "Socia kampo" de <http://www.esperanto-sat.info> ĉar, el tiuj ses lingvoj (Esperanto, angla, germana, franca, hispana, nederlanda), praktike ĉiuj vizitantoj pli malpli scipovis almenaŭ unu. Inter la fremdaj esperantistaj vizitantoj de niaj standoj estis i.a. Italo, Svedo (Dan Levitan el Stokholmo), Bulgaro (Metodi Markov)...

Antaŭ la stando de la Ligo de Homaj Rajtoj, deĵoranto prave diris al virino, ke ni, Okcidentanoj, ne devas projekcii sur la tutan mondon la manieron laŭ kiu ni mem vidas ĝin. Tamen, malgraŭ atentigo de esperantistoj, la Ligo neniam degnis funde studi la dosieron pri la interpopola lingva komunikado en kiu kuŝas multaj atencoj kontraŭ libereco kaj la principo de egalrajteco. Pro tiu sinteno, unu okcidenta lingvo trudiĝas nun tutmonde kaj ĝi tutmonde vehiklas, disvastigas, "projekcias" la okcidentan mondkoncepton kaj eĉ, ĉefe, la koncepton de unu superreganta nacio. Vera diluvo de ties produktaĵoj inundas kaj poluas ne nur la mondon sed ankaŭ la mensojn.

Mankoj estis konstateblaj en nia organizado kaj informlaboro, sed malgraŭ tio la rezultatoj estas ege kuraĝigaj. Tiu medio vere sentas kaj pli bone komprenas ol aliaj la bezonon de komuna sennacieca lingvo. La spirito de la sociaj forumoj konsistas ĝuste en senlima interŝanĝo de spertoj kaj ideoj, kaj estis konstateble ke la lingva barilo konsistigas gravan malhelpon en tiu interŝanĝo de spertoj kaj ideoj. Estas klare, ke la ĉeesto de Esperanto estos pli kaj pli dezirinda kaj eĉ necesa en tiu kadro. La venonta Eŭropa Socia Forumo okazos en Londono. Ĉu post tiu sperto, kaj la antaŭaj spertoj de kelkaj el ni en Porto Alegre kaj Florence, ni estos ankoraŭ pli videblaj kaj efikaj ?

La batalo kontraŭ la kondamninda sovaĝa tutmondiĝo, la batalo por ke la neevitebla tutmondiĝo estu homeca, tio estas giganta laborejo, kiu postulas bonan lingvan komunikadon kaj informinterŝanĝon. Nu, antaŭ ol entrepreni ion ajn, por ne iri rekte al fiasko, necesas komenci per interkompreniĝo kaj interkonsento. En la epoko de la senlimaj Sociaj Forumoj, alvenas la momento meti je la servo de la emancipado de la popoloj la lingvan ilon kontraŭ kiu la totalismaj reĝimoj kaj la totalismo de la mono estigadis silenton.

Henri Masson

Ĝenerala Sekretario de SAT-Amikaro Kunaŭtoro de "L’homme qui a défié Babel" samtempe aperinta kun ĝia Esperanto-traduko "La homo kiu defiis Babelon" (decembro 2001, eldonejo "L’Harmattan", Parizo).







Voir la liste des articles
de la même rubrique


 
SAT-Amikaro - 132-134, Boulevard Vincent-Auriol - 75013 Paris - 09.53.50.99.58
A propos de ce site | Espace rédacteurs